Bu içerikle lenfoma evrelerinin ne anlama geldiğini, evre rakamlarının hastalığın yayılımını nasıl ifade ettiğini ve bu bilgilerin tedavi süreciyle nasıl ilişkilendirildiğini öğreneceksiniz.

Lenfoma tanısı alan pek çok kişinin aklından geçen ilk sorulardan biri şudur.

Evre kaç?

Bu soru aslında sadece bir sayı merakı değildir. Evre, hastalığın vücutta ne kadar yayıldığını, hangi organları tuttuğunu, tedavi planının nasıl şekilleneceğini ve çoğu zaman hastanın kendi zihninde hastalığı nereye koyacağını belirler. Ancak işin önemli bir gerçeği var: Lenfomada evre, tek başına kader değildir.

Bu yazımda lenfoma evrelerinin ne anlama geldiğini, rakamların ardındaki tıbbi ve insani gerçekleri, sık yapılan yanlış yorumları ve “evre” kavramının nasıl doğru okunması gerektiğini ele alacağım.

Lenfoma Evreleri

Lenfoma Evrelemesi Neden Yapılır?

Lenfoma, bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfatik sistem kaynaklı bir kanser türüdür. Lenf düğümleri, dalak, kemik iliği ve lenf dokusu içeren diğer organlar bu sistemin parçalarıdır.

Evreleme aşağıdaki sorulara yanıt arar.

• Hastalık tek bir bölgede mi, yoksa birden fazla bölgede mi?

• Diyaframın (göğüs ile karın arasındaki kas) üstünde mi, altında mı, yoksa her iki tarafında mı?

• Lenf düğümleri dışındaki organlara yayılım var mı?

• Genel vücut belirtileri eşlik ediyor mu?

Bu soruların yanıtları, evre rakamlarını oluşturur.

Lenfomada Kullanılan Evreleme Sistemi

Lenfomada en sık kullanılan sistem Ann Arbor Evreleme Sistemidir. Evreler I’den IV’e kadar gider.

Ancak önemli bir nokta var.

Lenfomada evre, solid (katı) organ kanserlerindeki evrelerle birebir aynı mantıkta ilerlemez.

Yani Evre 4 olmak, otomatik olarak “çok geç” anlamına gelmez.

Evre I Lenfoma Ne Anlama Gelir?

Evre I, lenfomanın en sınırlı olduğu evredir.

Bu evrede hastalık;

• Tek bir lenf düğümü bölgesinde veya

• Tek bir lenf dışı organda (çok nadir) bulunur.

Örnek;

• Sadece boyundaki lenf düğümleri

• Sadece tek bir lenf düğümü grubu

Evre I Ne Anlatır?

• Hastalık lokalizedir.

• Tedaviye yanıt genellikle iyidir.

• Bazı alt tiplerde tedavi süresi daha kısa olabilir.

Ama burada önemli bir gerçek var…

Lenfoma Evre I olsa bile agresif (hızlı seyirli) olabilir.

Yani düşük evre, her zaman “hafif hastalık” anlamına gelmez.

Evre II Lenfoma Ne Anlama Gelir?

Evre II, hastalığın bir adım daha yayılmış olduğunu gösterir.

Bu evrede;

• Diyaframın aynı tarafında

• İki veya daha fazla lenf düğümü bölgesi tutulmuştur.

Örnek;

• Boyun + koltuk altı

• Kasık + karın içi lenf düğümleri (ama sadece alt tarafta)

Evre II Ne Anlatır?

• Hastalık yayılmaya başlamıştır ama hâlâ sınırlı bir alandadır.

• Tedavi planı genellikle sistemiktir (ilaç tedavisi).

• Pek çok lenfoma türünde tedavi başarısı yüksektir.

Bu evrede hastalar çoğu zaman “İlerliyor mu?” kaygısı yaşar. Ancak lenfoma doğası gereği zaten sistemik bir hastalıktır. Bu yüzden Evre II, bazı solid kanserlerdeki Evre II ile aynı psikolojik anlamı taşımaz.

Evre III Lenfoma Ne Anlama Gelir?

Evre III, lenfomanın diyaframın her iki tarafında yer aldığını ifade eder.

Yani;

• Hem göğüs üstünde

• Hem karın altında

lenf düğümleri tutulmuştur.

Örnek;

• Boyun + kasık lenf düğümleri

• Göğüs içi + karın içi lenf düğümleri

Evre III Ne Anlatır?

• Hastalık vücutta daha geniş bir alana yayılmıştır.

• Ancak hâlâ lenfatik sistem ağırlıklıdır.

• Tedavi çoğu zaman standart protokollerle mümkündür.

Burada sık yapılan bir hata vardır.

Evre III = Çok geç algısı.

Oysa lenfomada Evre III olan birçok hasta, uzun yıllar hastalıksız yaşam sürdürebilir.

Evre IV Lenfoma Ne Anlama Gelir?

En çok korkulan rakam genellikle Evre IVtür.

Ama bu rakam, çoğu zaman yanlış anlaşılır.

Evre IV, lenfomanın lenf düğümleri dışındaki organlara yayıldığını gösterir.

Örneğin;

• Kemik iliği

• Karaciğer

• Akciğer

• Kemik

• Beyin (nadiren)

Evre IV Ne Anlatır?

• Hastalık sistemik bir yayılım göstermiştir.

• Ancak bu, tedavi edilemez olduğu anlamına gelmez.

• Lenfoma türüne göre tedavi başarısı oldukça değişkendir.

Özellikle bazı lenfoma alt tiplerinde;

• Evre IV hastalar

• Evre II hastalarla benzer tedavi yanıtları gösterebilir.

Bu yüzden lenfomada “Evre 4 = son” düşüncesi doğru değildir.

Evreye Eklenen Harfler: A, B, E Ne Demek?

Lenfoma evrelerinin yanına bazen harfler eklenir. Bu harfler, hastalığın biyolojik davranışı hakkında ipucu verir.

A ve B Ne Anlama Gelir?

• A: Genel sistemik belirtiler yok.

• B: Aşağıdaki belirtilerden biri veya daha fazlası var.

  • Nedeni açıklanamayan ateş

  • Gece terlemeleri

  • Son 6 ayda %10’dan fazla kilo kaybı

Örnek;

• Evre II A

• Evre III B

B belirtileri, hastalığın daha aktif olduğunu gösterebilir.

E Harfi Ne Anlama Gelir?

E, lenf düğümü dışındaki bir organın tutulduğunu ifade eder.

Örneğin;

• Akciğer komşuluğunda bir tutulum

• Mide veya bağırsak lenfoması

Bu harf, evreden çok yayılımın şeklini anlatır.

Lenfomada Evre mi, Alt Tip mi Daha Önemli?

Bu soru çok kritiktir.

Cevap net…

Lenfomada alt tip, çoğu zaman evreden daha belirleyicidir.

Örneğin;

• Yavaş seyirli (indolent) lenfomalar

• Hızlı seyirli (agresif) lenfomalar

Evre I agresif bir lenfoma, Evre IV yavaş seyirli bir lenfomadan daha acil tedavi gerektirebilir.

Bu yüzden evre, tek başına karar verdirici değildir.

Evre Bilgisi Hastaya Ne Kazandırmalı?

Evre bilgisi;

• Tedavi planını anlamayı

• Süreci daha gerçekçi değerlendirmeyi

• Bilgi kirlüğünden korunmayı

sağlamalıdır.

Ama;

• Korku üretmemeli

• Umutsuzluk yaratmamalı

• Kendinizi tek bir rakama indirgememelidir

Lenfoma, modern tıbbın en hızlı geliştiği alanlardan biridir. Akıllı ilaçlar, immünoterapiler ve hedefe yönelik tedaviler sayesinde bugün evre kavramı, eskisi kadar “kader belirleyici” değildir.

Lenfoma evreleri, hastalığın nerede olduğunu söyler.

Ama nasıl seyredeceğini, nasıl yanıt vereceğini ve kişinin bu süreçten nasıl çıkacağını tek başına belirlemez.

Bu yüzden;

• Evreyi öğrenin.

• Ama ona hapsolmayın.

• Sorularınızı sormaktan çekinmeyin.

• Tedavi sürecini bir yolculuk olarak görün.

Simbians Platformu ile doğru ve güncel verimlilik ve sağlık bilgisinin erişilebilir olmasını sağlıyoruz. Tüm içerikler sadece sağlık profesyonelleri ve tıbbi yazarlar tarafından hazırlanmaktadır.

Kaynaklar

Türk Hematoloji Derneği. (2022). Lenfomalar: Tanı ve tedavi yaklaşımları. Türk Hematoloji Derneği Yayınları

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2021). Kanser nedir? Lenfoma hakkında bilgilendirme rehberi. T.C. Sağlık Bakanlığı.

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. (2020). Ulusal kanser istatistikleri ve hematolojik kanserler. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1234.

Gürkan, E., & Yılmaz, M. (2019). Hodgkin ve Non-Hodgkin lenfomaların tanı ve tedavi ilkeleri. Türk Hematoloji Dergisi, 36(2), 85–96.

Türkiye Kanserle Savaş Vakfı (KANSEV). (2021). Lenfoma hasta ve hasta yakını bilgilendirme kılavuzu. KANSEV Yayınları.