Bu içerikle hemodiyaliz nedir, nasıl uygulanır, kimlere uygulanır, seans süresi ve sıklığı nasıl belirlenir ve hemodiyaliz tedavisinin avantajlarını öğreneceksiniz.

Kronik böbrek yetersizliği, böbreklerin vücuttaki atık maddeleri ve fazla sıvıyı yeterince süzemediği, ilerleyici ve ciddi bir sağlık sorunudur. Bu noktada devreye giren hemodiyaliz, kalıcı böbrek yetersizliği tedavisinde en yaygın ve en etkili yöntemlerden biri olarak öne çıkar.

Bu yazımda hemodiyaliz nedir, nasıl uygulanır, kimlere uygulanır, seans sıklığı ve süresi nasıldır ve hemodiyaliz tedavisinin avantajları nelerdir gibi merak edilen tüm soruları detaylı bir şekilde ele alıyorum.

Hemodiyaliz Nedir?

Hemodiyaliz; böbreklerin görevini yeterince yerine getiremediği durumlarda, kanda biriken zararlı maddelerin ve fazla sıvının vücut dışında bir makine yardımıyla temizlenmesi işlemidir.

Bu işlem sırasında;

• Üre

• Kreatinin

• Potasyum

• Fazla sıvı

gibi metabolik atıklar, yarı geçirgen bir membran (filtre) aracılığıyla kandan uzaklaştırılır. Böylece vücudun iç dengesi (homeostaz) korunmaya çalışılır.

Kısaca ifade etmek gerekirse; hemodiyaliz, çalışamayan böbreklerin görevini kısmen üstlenen yapay bir temizlik sürecidir.

Hemodiyaliz Nasıl Çalışır?

Hemodiyaliz sırasında hastanın kanı, vücut dışına alınarak diyaliz makinesine yönlendirilir. Bu makinede yer alan diyalizör (filtre) içinde, kan ve diyaliz sıvısı yarı geçirgen bir zar aracılığıyla birbirine temas eder.

Bu süreçte;

• Zararlı maddeler kandan diyaliz sıvısına geçer.

• Fazla sıvı kontrollü şekilde uzaklaştırılır.

• Temizlenen kan tekrar hastaya geri verilir.

Tüm bu işlem kontrollü, steril ve sürekli izlenen bir ortamda gerçekleştirilir.

Hemodiyaliz Kimlere Uygulanır?

Hemodiyaliz genellikle şu durumlarda uygulanır.

• Kalıcı (kronik) böbrek yetersizliği

• Böbrek fonksiyonlarının geri dönüşsüz biçimde bozulması

• İdrar miktarının ciddi derecede azalması veya tamamen durması

• Kanda potasyum, üre ve kreatinin düzeylerinin tehlikeli seviyelere çıkması

• İlaç ve diyetle kontrol altına alınamayan sıvı yüklenmesi

Tedavi kararı; nefrolog, diyaliz hemşiresi ve multidisipliner sağlık ekibi tarafından hastanın klinik durumuna göre verilir.

Hemodiyaliz Seans Sayısı ve Süresi Nasıl Belirlenir?

Hemodiyalizin en önemli özelliklerinden biri, her hasta için bireysel olarak planlanmasıdır.

Seans sıklığı ve süresi şu faktörlere göre belirlenir.

• Böbrek yetersizliğinin şiddeti

• Hastanın günlük idrar miktarı

• Vücut ağırlığı ve sıvı birikimi

• Kan değerleri (üre, kreatinin, potasyum vb.)

• Eşlik eden hastalıklar

Genel olarak;

• Haftada 2–3 kez

• 4–6 saatlik seanslar şeklinde uygulanır

Bazı hastalarda daha sık veya daha uzun seanslar gerekebilir. Bu ayarlamalar düzenli takiplerle güncellenir.

Hemodiyalizde Kullanılan Filtre ve Diyaliz Sıvısı

Hemodiyaliz sırasında kullanılan;

• Filtre (diyalizör)

• Diyaliz sıvısı (diyalizat)

tamamen hastanın ihtiyacına göre seçilir.

Filtrenin gözenek yapısı, geçirgenliği ve yüzey alanı; hastanın metabolik yüküne göre belirlenir. Diyaliz sıvısının içeriği ise elektrolit dengesini sağlamak amacıyla özel olarak ayarlanır.

Bu kişiye özel yaklaşım, tedavinin etkinliğini ve güvenliğini artırır.

Hemodiyaliz Tedavisinin Avantajları Nelerdir?

Hemodiyaliz, doğru planlandığında ve düzenli uygulandığında hastaya birçok önemli avantaj sağlar.

Zaman Yönetimi Açısından Esneklik

Hastalar, haftada iki veya üç gün diyalize girer. Seans dışındaki zamanlarda günlük yaşamlarına daha serbest şekilde devam edebilirler.

Metabolik Dengeyi Daha Az Etkilemesi

Hemodiyaliz, metabolik dengeyi daha kontrollü sağladığı için;

• Aşırı kilo alımı

• Metabolik dalgalanmalar

daha az sorun haline gelir.

Malnütrisyon Riskinin Daha Düşük Olması

Beslenme bozukluğu, diyaliz hastalarında sık görülen bir problemdir. Hemodiyalizde;

• Protein kaybı daha kontrollüdür.

• Beslenme planları daha etkin uygulanabilir.

Bu da malnütrisyon riskini azaltır.

Hastaneye Yatış Gereksiniminin Azalması

Düzenli hemodiyaliz alan hastalarda;

• Sıvı yüklenmesi

• Elektrolit dengesizlikleri

• Üremik komplikasyonlar

daha iyi kontrol edildiği için hastaneye yatış ihtiyacı azalır.

Karına Ait Komplikasyonların Görülmemesi

Periton diyalizi ile karşılaştırıldığında hemodiyalizde:

• Karın enfeksiyonları

• Karın içi basınç artışı

• Fıtık gibi komplikasyonlar

görülmez. Bu durum özellikle karın bölgesi hassas olan hastalar için önemli bir avantajdır.

Hemodiyaliz ve Yaşam Kalitesi

Hemodiyaliz, tek başına bir tedavi yöntemi değil; bir yaşam uyum sürecidir. Düzenli diyaliz, uygun beslenme, sıvı kontrolü ve psikososyal destekle birlikte yürütüldüğünde hastaların;

• Günlük yaşam aktiviteleri

• Sosyal ilişkileri

• Ruhsal dayanıklılığı

önemli ölçüde korunabilir.

Burada hasta eğitimi ve sağlık ekibiyle iş birliği büyük önem taşır.

Hemodiyaliz, kalıcı böbrek yetersizliği olan hastalar için hayat kurtarıcı ve yaşamı sürdürülebilir kılan bir tedavi yöntemidir. Kişiye özel planlanması, düzenli takip edilmesi ve doğru uygulamalarla desteklenmesi halinde hem yaşam süresini hem de yaşam kalitesini artırır.

Unutulmamalıdır ki hemodiyaliz, sadece bir makineye bağlanmak değil; bedeni, yaşamı ve alışkanlıkları yeniden dengelemeyi öğrenme sürecidir. Bu süreçte bilinçli olmak, doğru bilgiye ulaşmak ve sağlık ekibiyle güçlü bir iletişim kurmak en az tedavinin kendisi kadar değerlidir.

**

Kronik Böbrek Yetmezliği İle İlgili Diğer Yazılar

Son Dönem Böbrek Yetmezliğinde Tedavi Seçenekleri

Hemodiyaliz Nedir? Kalıcı Böbrek Yetersizliğinde Hayat Kurtaran Tedavi

Hemodiyaliz İşlemi İçin Uygun Damar Yolu: Güvenli ve Etkili Tedavinin Temeli

Periton Diyalizi Nedir? Son Dönem Böbrek Yetersizliğinde Ev Temelli Etkili Tedavi Seçeneği

**

Simbians Platformu ile doğru ve güncel verimlilik ve sağlık bilgisinin erişilebilir olmasını sağlıyoruz. Tüm içerikler sadece sağlık profesyonelleri ve tıbbi yazarlar tarafından hazırlanmaktadır.

Kaynaklar

Süleymanlar, G., Ateş, K., & Seyahi, N. (2017). Türkiye’de kronik böbrek hastalığı ve renal replasman tedavilerinin epidemiyolojisi. Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi, 26(2), 154–160.

Akpolat, T. (2018). Hemodiyaliz tedavisinin klinik ilkeleri ve hasta yönetimi. Türkiye Klinikleri Nefroloji Özel Sayısı, 11(1), 1–8.

Ateş, K., Nergizoğlu, G., Keven, K., & Ertürk, Ş. (2016). Hemodiyaliz hastalarında malnütrisyon ve klinik sonuçlar. Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi, 25(3), 210–216.