Bu içerikle akut glomerülonefritin ne olduğunu, streptokok enfeksiyonlarıyla ilişkisini, belirtilerini, tanı yöntemlerini ve tedavi–bakım sürecinde dikkat edilmesi gerekenleri öğreneceksiniz.

Basit bir boğaz ağrısı…

Birkaç gün süren ateş…

Antibiyotik bile kullanmadan geçen bir enfeksiyon…

Çoğu zaman geride kaldığını düşündüğümüz bu tablo, bazı kişilerde haftalar sonra böbrekleri etkileyen ciddi bir hastalığa dönüşebilir. İşte Akut Glomerülonefrit, tam da bu noktada karşımıza çıkan, bağışıklık sistemiyle ilişkili ve özellikle çocukluk çağında dikkatle izlenmesi gereken önemli bir böbrek hastalığıdır.

Bu yazımda akut glomerülonefrit nedir, neden boğaz enfeksiyonlarından sonra ortaya çıkar, hangi belirtilerle kendini gösterir, nasıl tanı konur, tedavi ve bakım sürecinde nelere dikkat edilmelidir gibi soruları ele alacağım.

Akut Glomerülonefrit Nedir?

Akut glomerülonefrit, streptokok antijenleri ile bunlara karşı gelişen antikorların, böbrek glomerüllerinde birikmesi sonucu ortaya çıkan iltihabi bir böbrek hastalığıdır. Temel sorun, böbreğin süzme birimi olan glomerüllerin bağışıklık sistemi tarafından hedef alınmasıdır.

Bu hastalık çoğunlukla;

A grubu beta hemolitik streptokokların neden olduğu

• Tonsilit
• Farenjit
• Kızıl

gibi enfeksiyonlardan 2–3 hafta sonra gelişir.

Önemli bir nokta şudur.

Akut glomerülonefrit, enfeksiyonun kendisi değil, enfeksiyona karşı verilen bağışıklık yanıtının bir sonucudur.

Akut Glomerülonefrit Kimlerde Daha Sık Görülür?

Akut glomerülonefrit her yaşta görülebilse de belirli yaş gruplarında daha sık karşımıza çıkar.

• Çocuklar (özellikle okul çağı)

• Gençler

• 50 yaş üzerindeki bireyler

Çocuklarda görülme sıklığının fazla olmasının nedeni, üst solunum yolu enfeksiyonlarının bu yaş grubunda yaygın olması ve bağışıklık sisteminin verdiği yanıtın daha belirgin seyredebilmesidir.

Akut Glomerülonefrit Nasıl Gelişir?

Streptokok enfeksiyonu sırasında bağışıklık sistemi bakteriye karşı antikorlar üretir. Bu antikorlar ile bakteriyel antijenler birleşerek immün kompleksler oluşturur.

Bu immün kompleksler;

• Kan dolaşımıyla böbreklere taşınır.

• Glomerüllerde birikir.

• Enflamatuvar süreci başlatır.

Sonuçta glomerüller şişer, filtrasyon bozulur ve böbreğin süzme kapasitesi azalır.

Akut Glomerülonefrit Belirtiler ve Bulgular Nelerdir?

Akut glomerülonefrit belirtileri çoğu zaman streptokok enfeksiyonunun 10. gününden itibaren ortaya çıkar. Bazı hastalarda böbrek hasarı başlangıçta gizli seyredebilir.

En Sık Görülen Belirtiler

• Hematüri: İdrar rengi çay veya kahverengi görünüm alır. Bu durum aileleri en çok endişelendiren bulgulardan biridir.

• Proteinüri: İdrarda protein kaçağı görülür.

• Ödem: Özellikle göz kapaklarında ve yüzde başlar, ilerleyen dönemde ayaklara yayılabilir.

• Halsizlik ve yorgunluk

• Hipertansiyon: Böbreğin sıvı-sodyum dengesini bozamaması nedeniyle kan basıncı yükselir.

• Dizüri

• Oligüri: İdrar miktarında belirgin azalma

• Baş ağrısı

• Anemi

Laboratuvar Bulguları

Akut glomerülonefritte laboratuvar testleri tanı açısından oldukça yol göstericidir.

• ASO (Antistreptolizin-O) yüksekliği

• CRP artışı

• BUN ve kreatinin yüksekliği

• Sedimantasyon hızında artış

• İdrar dansitesinde artış

• Glomerüler filtrasyon hızında azalma

ASO testi, kişinin hemolitik streptokoklara maruz kaldığını gösteren önemli bir parametredir.

Akut Glomerülonefrit Tanı Yöntemleri

Akut glomerülonefrit tanısı; klinik bulgular, laboratuvar testleri ve gerektiğinde ileri incelemelerle konur.

Tanıda Kullanılan Yöntemler

• İdrar tahlili

  • Hematüri

  • Proteinüri

  • Eritrosit ve silendirler

• Kan tetkikleri

  • ASO

  • CRP

  • BUN

  • Kreatinin

  • Sedimantasyon

• Böbrek biyopsisi

  • Kesin tanı gerektiğinde uygulanır

  • Histopatolojik inceleme ile tanı netleştirilir

Biyopsi her hastada gerekli değildir; ancak klinik gidişi atypik olan veya iyileşme göstermeyen olgularda önemli bir tanı aracıdır.

Akut Glomerülonefrit Tedavi ve Bakım Süreci

Akut glomerülonefritte tedavi kişiye özel olarak planlanır. Temel hedef; glomerüler inflamasyonu kontrol altına almak, komplikasyonları önlemek ve böbrek fonksiyonlarını korumaktır.

Yatak istirahati

Proteinüri, hematüri ve hipertansiyon düzelene kadar önerilir.

Diyet düzenlemesi

• Sodyum kısıtlaması
• Sıvı alımının sınırlandırılması

Ödem tedavisi

• Diüretik ilaçlar kullanılır

Hipertansiyon kontrolü

• Antihipertansif ilaçlar uygulanır

Antibiyotik tedavisi

• Sadece streptokok enfeksiyonu aktif olarak devam ediyorsa verilir

Akut glomerülonefritin tedavisinde antibiyotik, böbrek iltihabını değil; varsa devam eden enfeksiyonu hedefler.

Akut Glomerülonefritte Hasta ve Aile Eğitiminin Önemi

Taburculuk öncesi hasta ve ailesine mutlaka eğitim verilmelidir. Bu eğitim şu başlıkları içermelidir.

• Beslenme ve tuz kısıtlaması

• Sıvı alımının düzenlenmesi

• Aldığı–çıkardığı sıvı takibi

• Aktivite kısıtlamaları

• Kontrol randevularının önemi

Özellikle çocuk hastalarda, ailelerin bu sürece aktif katılımı iyileşme sürecini doğrudan etkiler.

Akut Glomerülonefrit Kalıcı Hasar Bırakır mı?

İyi haber şudur.

Akut glomerülonefrit vakalarının büyük çoğunluğu tamamen iyileşir.

Ancak;

• Tedaviye uyum sağlanmazsa

• Hipertansiyon kontrol altına alınmazsa

• İzlem aksatılırsa

nadir de olsa kronik glomerülonefrite ilerleme riski vardır.

Akut glomerülonefrit, basit bir boğaz enfeksiyonundan haftalar sonra ortaya çıkabilen; ancak doğru yaklaşımla çoğu zaman yüz güldüren bir hastalıktır. Özellikle çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra gelişen idrarda renk değişikliği, yüzde şişlik ve halsizlik asla göz ardı edilmemelidir.

Erken tanı, doğru bakım ve bilinçli takip ile böbrekler büyük ölçüde korunabilir. Unutmayın, bazen küçük bir enfeksiyonun ardından gelen sinyaller, vücudun “beni fark et” deme biçimidir.

**

Glomerülonefrit İle İlgili Diğer Yazılar

Glomerülonefrit Nedir? Akut ve Kronik Türleriyle Böbrek Glomerül Hastalığı

Akut Glomerülonefrit Nedir? Boğaz Enfeksiyonundan Sonra Böbreklerde Ne Olur?

Kronik Glomerülonefrit Nedir? Sessiz İlerleyen Böbrek Hasarı ve Böbrek Yetmezliği Riski

**

Simbians Platformu ile doğru ve güncel verimlilik ve sağlık bilgisinin erişilebilir olmasını sağlıyoruz. Tüm içerikler sadece sağlık profesyonelleri ve tıbbi yazarlar tarafından hazırlanmaktadır.

Kaynaklar

Akpolat, T. (2019). Akut glomerülonefrit ve klinik yaklaşım. Türkiye Klinikleri Nefroloji Özel Sayısı, 12(1), 23–31.

Süleymanlar, G., Ateş, K., & Seyahi, N. (2017). Türkiye’de glomerüler hastalıklar ve böbrek yetmezliği ile ilişkisi. Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi, 26(2), 154–160.