Bu içerikle, akut böbrek yetmezliğinin neden tek tip bir hastalık olarak ele alınmadığını, riskten son dönem böbrek yetmezliğine uzanan sınıflama basamaklarının ne anlama geldiğini ve her evrede böbrek fonksiyonlarında nasıl değişiklikler geliştiğini öğreneceksiniz.

Akut böbrek yetmezliği tek tip bir tablo değildir. Her hastada aynı şiddette ilerlemez ve aynı sonuçlara yol açmaz. Bu nedenle klinik pratikte, böbrek işlev bozukluğunun derecesini ve süresini net biçimde tanımlayabilmek için standart bir sınıflama sistemi kullanılır.

Bu sınıflama; glomerüler filtrasyon hızındaki azalma, idrar miktarı ve serum kreatinin artışı temel alınarak oluşturulmuştur. Amaç, böbrek işlev bozukluğunun hangi aşamada olduğunu objektif ölçütlerle ortaya koymaktır.

Akut böbrek yetmezliği sınıflaması beş ana başlık altında ele alınır.

Risk, Hasar, Yetmezlik, Böbrek İşlev Kaybı ve Son Dönem Böbrek Yetmezliği.

Akut Böbrek Yetmezliği Sınıflaması

Risk Düzeyi: Böbrek İşlev Bozukluğunun İlk Alarm Aşaması

Risk düzeyi, akut böbrek yetmezliğinin en erken evresini temsil eder. Bu aşamada böbrek işlevlerinde belirgin bir bozulma başlamıştır ancak süreç henüz geri döndürülebilir sınırlar içinde olabilir.

Bu evrede tabloya göre;

• Glomerüler filtrasyon hızında %25’ten fazla azalma vardır.

• İdrar miktarı, kilogram başına saatte 0.5 ml’nin altına düşer ve bu durum 6 saatten uzun sürer.

• Serum kreatinin düzeyi, 0.3 mg/dl artar ya da başlangıç değerinin 1.5 katına çıkar.

Risk evresi, böbreklerin filtreleme kapasitesinde başlayan bozulmanın ilk somut göstergelerinin görüldüğü aşamadır.

Hasar Düzeyi: Böbrek Fonksiyonlarında Belirgin Bozulma

Hasar aşaması, böbrek işlev bozukluğunun daha belirgin hale geldiği evredir. Bu noktada filtrasyon kapasitesindeki düşüş ve idrar azalması daha uzun sürelidir.

Tabloya göre hasar düzeyinde:

• Glomerüler filtrasyon hızında %50’den fazla azalma söz konusudur.

• İdrar miktarı, kilogram başına saatte 0.5 ml’nin altındadır ve bu durum 12 saatten uzun sürer.

• Serum kreatinin düzeyi, başlangıç değerinin 2 katından fazla artmıştır.

Bu aşama, böbreklerdeki işlev bozukluğunun artık geçici sınırları aşmaya başladığını gösterir.

Yetmezlik Düzeyi: Ciddi Filtrasyon Kaybı ve İdrar Azalması

Yetmezlik evresi, akut böbrek yetmezliğinin en ağır fonksiyonel aşamalarından biridir. Filtrasyon kaybı ileri düzeydedir ve idrar çıkışı ciddi biçimde azalmıştır.

Bu düzeyde;

• Glomerüler filtrasyon hızında %75’ten fazla azalma vardır.

• İdrar miktarı, kilogram başına saatte 0.3 ml’nin altına düşer ve bu durum 12 saatten uzun sürer
  veya

• Anüri (idrar çıkışının olmaması) 12 saatten uzun sürer.

• Serum kreatinin düzeyi, başlangıç değerinin 3 katına çıkar ya da 4 mg/dl’nin üzerine ulaşır.

Bu aşama, böbreklerin süzme işlevini ciddi biçimde kaybettiğini gösteren kritik bir evredir.

Klinik Sonuç: Böbrek İşlev Kaybı

Bu başlık, akut sürecin zaman içinde kalıcı hale gelmeye başladığı durumu ifade eder. Artık yalnızca fonksiyonel bir bozulma değil, süregelen bir kayıptan söz edilir.

Tabloda böbrek işlev kaybı aşağıdaki şekilde tanımlanır.

• 4 haftadan uzun süren böbrek işlev kaybı

• 4 haftadan uzun süre böbrek replasman tedavisi ihtiyacı

Bu aşama, akut sürecin uzadığı ve böbreklerin kendini toparlama kapasitesinin azaldığı bir dönemi temsil eder.

Son Dönem Böbrek Yetmezliği: Kalıcı ve Uzun Süreli Kayıp

Son döneme ilerleyen süreçte artık böbrek işlev kaybı uzun süreli ve kalıcı bir hal almıştır.

Tabloya göre son dönem böbrek yetmezliği;

• 3 aydan uzun süren böbrek işlev kaybı

• 3 aydan uzun süre diyaliz ihtiyacı

ile tanımlanır.

Bu aşama, böbrek fonksiyonlarının geri dönüşünün mümkün olmadığı bir süreci ifade eder.

Sınıflamanın Önemi Nedir?

Bu sınıflama sistemi; akut böbrek yetmezliğini tek bir tanı başlığı altında bırakmak yerine, sürecin şiddetini ve süresini net biçimde ayırt etmeyi sağlar. Glomerüler filtrasyon hızındaki azalma oranı, idrar miktarı ve serum kreatinin artışı birlikte değerlendirilerek, böbrek işlev bozukluğunun hangi düzeyde olduğu objektif olarak tanımlanır.

Bu sayede akut böbrek yetmezliği, erken evreden ileri evreye uzanan bir spektrum olarak ele alınabilir.

Simbians Platformu ile doğru ve güncel verimlilik ve sağlık bilgisinin erişilebilir olmasını sağlıyoruz. Tüm içerikler sadece sağlık profesyonelleri ve tıbbi yazarlar tarafından hazırlanmaktadır.

Kaynaklar

Türk Nefroloji Derneği. (2020). Akut böbrek hasarı tanı ve tedavi kılavuzu. İstanbul: Türk Nefroloji Derneği Yayınları.

Özdemir, F. N., & Sezer, S. (2018). Akut böbrek yetmezliği. İçinde S. Süleymanlar & A. Ateş (Ed.), Nefroloji (ss. 423–440). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri.